Aktywne Słuchanie
To nie tylko czekanie na swoją kolej, by coś powiedzieć – to proces, który sprawia, że dziecko czuje się bezpieczne i zrozumiane.
W świecie przedszkolnym, gdzie emocje są duże, a słownictwo jeszcze małe, aktywne słuchanie jest jak supermoc. Oto jak wygląda ten cykl w praktyce nauczycielskiej.
Moduł Uzupełniający: Cykl Aktywnego Słuchania
Aktywne słuchanie to proces kołowy. Nie kończy się na jednej odpowiedzi; to pętla, która buduje zaufanie między Tobą a dzieckiem.
Krok 1: SŁUCHAJ (Uważność i obecność)
To fundament. Polega na świadomym wysiłku, by usłyszeć nie tylko słowa (“On zabrał!”), ale cały komunikat płynący z ciała i tonu głosu.
- W praktyce: Zniż się do poziomu oczu dziecka. Odłóż dziennik, przestań układać zabawki. Bądź “tu i teraz”.
- Zasada złota: Unikaj przerywania, nawet jeśli wydaje Ci się, że już wiesz, o co chodzi.
Krok 2: MYŚL (Przetwarzanie i perspektywa)
Zanim otworzysz usta, Twój mózg musi wykonać szybką analizę. Zamiast oceniać (“Znowu skarży”), spróbuj zrozumieć perspektywę dziecka.
- W praktyce: Zadaj sobie w duchu pytania: “Co on/ona próbuje mi powiedzieć?”, “Jaką potrzebę chce zaspokoić?”. Refleksja pozwala uniknąć automatycznych reakcji typu: “Idź się pobaw czymś innym”.
Krok 3: MÓW (Informacja zwrotna)
To moment, w którym dajesz dziecku sygnał: “Słyszę cię i rozumiem”. To nie czas na kazania, ale na pytania doprecyzowujące i empatię.
- W praktyce: Używaj parafraz. “Słyszę, że denerwujesz się, bo Staś nie chce teraz oddać klocka, tak?”. To pokazuje dziecku, że byłeś zaangażowany w rozmowę.
Cykl w akcji: Porównanie postaw
| Cecha | Słuchanie Bierne (Szakal) | Aktywne Słuchanie (Żyrafa) |
| Kontakt wzrokowy | Rozproszony, “znad biurka”. | Na poziomie oczu dziecka. |
| Reakcja | “Dobrze, zaraz tam przyjdę”. | “Widzę, że masz zaciśnięte piąstki. Coś się stało?” |
| Cel | Uciszenie problemu. | Zrozumienie emocji i rozwiązanie źródła. |
| Efekt | Dziecko czuje się zignorowane. | Dziecko uczy się nazywać swoje stany. |
Dlaczego ten cykl jest “magiczny”?
W komunikacji z dziećmi (i nie tylko!) strzałki łączące te kroki są kluczowe. Kiedy Ty mówisz, dziecko znów zaczyna słuchać, myśleć i mówić. Tworzy się bezpieczna pętla komunikacyjna.
Wskazówka dla nauczyciela: Aktywne słuchanie jest męczące, bo wymaga energii. Jeśli czujesz, że Twój “akumulator cierpliwości” jest na wyczerpaniu, daj sobie prawo do powiedzenia: “Słyszę, że to ważne, ale potrzebuję 2 minut, żeby skończyć tę czynność, a potem wysłucham cię z całą uwagą”. To też jest lekcja NVC – dbanie o własne granice.
Mini-Kurs: Aktywne Słuchanie w Przedszkolu
Sprawdź, czy potrafisz słuchać jak “Żyrafa”!
PROGRAMY NAUCZANIA:
| Montessori | STEAM | Plan Daltoński | Pedagogika Froebla |
AKADEMIA RODZICA:
| Wybuchy złości u dziecka | Stawianie granic dziecku | Mądra dyscyplina i rodzic z autorytetem | Skutki zabawy dziecka z telefonem |
